Maemo, Moblin ve MeeGo

Bilmeyen için özet geçelim; Nokia ve Intel bu Mobile World Congress’de Maemo ile Moblin platformlarının güçlerini birleştirip MeeGo adında tek bir isim altında yeni bir projeye başladıklarını duyurdu, böylece Nokia, henüz Maemo platformunu yeni oturtabilmişken yeni bir projeye başlamış oldu. Maemo’nun 6.sürümü (Harmattan) MeeGo’nun bir nevi “tanıtımı” rolü üstlenecek ve son Maemo sürümü olacak. Yeni MeeGo’nun bilinen en önemli farkları şöyle:

  • MeeGo sadece mobil cihazlarda değil, televizyonlar, netbooklar ve gömülü sistemlerde de çalışabilecek. Nokia ve Intel, MeeGo’nun her alanda kullanılabilmesini istiyor. Bu da demek ki, internet tabletinizle televizyonunuz aynı işletim sistemi üzerinde çalışabilecek ve aynı uygulamaları paylaşabilecek.
  • Maemo’nun aksine, MeeGo sadece Nokia tarafından değil Intel ve The Linux Foundation tarafından desteklenecek. Arkasında bir büyük şirket ve bir vakıf olan projenin önem verildiğinde başarısız olması pek mümkün değil.
  • MeeGo, Maemo gibi DEB değil RPM kullanacak, yani Debian çizgisinden çıkıp Fedora-tarzı anlayışı kabul edecek. Debian’dan gayet memnunken ve Ubuntu ile ana akım dağıtım tabanı halini almışken Fedora yolunun seçilmesinin sebebi belirsiz.
  • MeeGo hem ARM hem X86 işlemcilerde çalışabilecek. Ancak gelecekte Intel’in baskısıyla sadece X86 platformuna dönülmesi de şaşırtıcı olmaz.
  • MeeGo, Maemo’nun aksine geniş bir yelpazede ve farklı işlemci arabirimlerinde çalışabildiğinden ticari yazılım sektörünün ilgisini çok daha fazla çekecek. Maemo 6 Harmattan ile gelecek DRM fonksiyonu sayesinde üreticiler yazılımlarını sorun yaşamadan pazarlayabilecekler.
  • MeeGo, Maemo gibi herhangi bir kapalı uygulama barındırmayacak, sürücülerine kadar her şeyiyle %100 açık kaynak olarak geliştirilecek ve sunulacak.

MeeGo ile Nokia, GNU/Linux tabanlı ürünlerini ilk kez orta ve düşük seviye kullanıcıyla buluşturabilecek. Maemo’da ve masaüstü GNU/Linux’lardaki bir çok projeden yine yararlanılacak, MeeGo’da Qt desteği bulunmama ihtimali ise %0. Bu gelişme hali hazırda N900 kullanıcıları için hem sevindirici hem de üzücü. Nokia, Maemo 6 veya MeeGo’nun N900’e gelebileceğiyle ilgili herhangi bir açıklama yapmamakta ısrarcı ve %60 ihtimalle MeeGo, N900 için gelmeyecek. Tabandan başlayarak ciddi inşa farkları olduğundan MeeGo ile Maemo çok da uyumlu da olamayacak. Eğer Nokia N900 için Maemo 6 veya MeeGo duyurulmazsa, şu yollardan biri mümkün olabilir:

  • Mer adı verilen bir proje N810 dahil bir çok tableti kapsayacak bir işletim sistemi üzerinde çalışıyor. N900 kullanıcıları Maemo bir kenara atılırsa bu işletim sistemini kullanabilir.
  • Google Android işletim sisteminin N900’e portlanmasına çalışılıyor. Eğer bu proje başarılı olabilirse N900’ün ömrü yıllarca uzayabilecek.
  • Bugün halen N810 için Maemo 5 gibi projeler mevcut. Bir gönüllü projesiyle M6 ve MeeGo’daki paketler N900 için uyumlu hale getirilebilir.
  • Şimdiden Debian LXDE kurmak gibi fırsatlar mümkün. N900 kullanıcıları cihazın gücünü hesaba katmak şartıyla masaüstü dağıtımları deneyebilecek.
  • En kötü ihtimal gerçekleşir ve N900 için hiç bir yeni OS projesi kullanılamazsa bile, MeeGo ve M6’da kullanılan Qt, N900 üzerinde destekleniyor. Bu da, bu platformlar için çıkan uygulamaların kolayca N900 ve Maemo 5”e de port edilebileceğini gösteriyor.

Nokia henüz MeeGo için çok fazla  duyuruda bulunmadı, UI’sinin neye benzeyebileceğiyle ilgili bir demo N900 için sunuldu, paketi kurarak neye benzeyeceği hakkında fikir sahibi olmak mümkün. MeeGo.com adresinde bir Internet sitesi açıldı ancak henüz proje hakkında çok fikir vermiyor ve bir forumu yok. Bu haber şüphesiz N900 ve Maemo 5 almak yerine Maemo 6’yı bekleyenleri üzecek. Daha önce de M6 beklemenin çok bir şey değiştiremeyeceğini söylemiştim, MeeGo projesiyle M6 almak, bitirilmekte olan Maemo projesinin son ürününü almak olacak ki bu da her anlamda hatalı bir alışveriş.

MeeGo’nun ilk sürümleri 2010’un ikinci çeyreğinde çıkacak, ilk MeeGo tabanlı cihazların ne zaman çıkacağına dair bir bilgi yok ancak 2010’un sonuna doğru bunun gerçekleşeceğini düşünebiliriz.

25 yorum yapılmış

  1. Bildiğim kadarıyla onu amaçlayan bir proje vardı ama hiç sonuçlandığını duymadım. Bu arada TÜrkiye’de N810 kullanıcısı görmek güzel bir şey :)

  2. Selamlar,n810 üstüne maemo 5 kurmak hala mümkün değil midir?mümkünse nasıl olduğu hakkında bilgi verebilirseniz çok sevinirim

  3. Merhaba,evet debian paket sisteminin daha yaygın olduğunu düşünebilirsiniz ki genel anlamda böyle de fakat iş belirli programları kullanacak bir proje olunca paket yönetim sisteminin yaygınlığı o kadar söz konusu değil gibi ayrıca böyle bir proje için yeniden paketleme işlemi hiç sorun olmayacaktır.Geriye dönüklük konusunda da sorun olmayacağını düşünüyorum zira İntel’in Moblin işletim sisteminin paket yöneticisinin “rpm” olduğunu düşünürsek çok daha büyük bir geriye dönüklülük sorunu ortaya çıkabilir.

    Dediğiniz gibi çokta önemli şeyler değil zaten.

  4. Aynı fikirde değiliz sanırım bu mevzuda, çok da önemli değil ama, Maemo’dan kalan Debian ikili paket anlayışının değiştirilmesi hem bir çok geriye yönelik uyum sorununa yol açıyor, hem de Debian ve Debian-tabanlı dağıtımlarla paket paylaşılmasının önünü kesiyor, yine önceki sürüm Maemo’lardan Maemo 5’e kolayca paket geçirebilirken, artık bir de DEB’den RPM’e geçirmek gerekecek. Bunların yanında, Debian paketleri GNU/Linux tabanlı dağıtımlarda bir standart olmaya en yakın durumdayken, Amerika’yı yeniden keşfetmenin bir anlamı yok. Kurulu bir düzen varken ve buna alışmış kullanıcılar varken, DEB yerine RPM kullanılması bana makul gelmiyor, herhangi bir vadede bilmediğim bir kazancı varsa o ayrı.

    Tabii bunu kullanıcı perspektifinden söylüyorum, yoksa MeeGo yeni “kanka şirketleriyle” iyi geçinmeyi tercih ediyorsa bu doğal :)

  5. Merhaba,güzel bir yazı olmuş.Ubuntu’dan alışık olduğumuz .deb paketleri yerine neden rpm paket yönetim sistemi kullanılmış anlamadım demişsiniz destekleyen şirketler arasında Mandrive ve Novell var dolayısıyla paket yönetim sistemi Red Hat’ın geliştirdiği rpm olacaktır.Ayrıca rpm seçiminin yerinde olduğunu düşünüyorum.

  6. @senol
    Cevap vereceğim diye bir şey söylemedim ki? :) Bilgisayar başında biri soru sorsa da cevaplasam diye beklemiyorum. Bu arada destek almak amacıyla yöneltilen sorular için artık şurayı kullanabilirsiniz: http://www.meegoturkiye.org

  7. dostum senden cvp gelene kadar ben bu tlfonu çözücem gibi gözüküyo..:))

  8. Availability sen bir IM hesabı eklediğinde çıkar. 3G,GSM,Dual ‘i gösteren şey bir plugin. Onları gördüm ve bazılarını da kullanıyorum zaten, onları yapmak için depodan pluginleri kurmalısın. Resim paylaşmak için imageshack veya tinypic gibi bir hizmete yükleyip bağlantısını burada vermen yeterli.

  9. Aranel: Onu oraya eklemiyorlar, o statusbar. Açma kapama tuşundan değil, sol taraftaki menü butonunun yanındaki simgelerin üzerine dokununca çıkıyor. Ekstra bir şey yüklemeye de gerek yok diye hatırlıyorum.

    vet doğru bu saatın oldugu yere dokunuyorsun ordan acılıyor bende batarya ses seviyesi bil durumunu tercihler sonra internetbağlantısı ve buetooth var ama bende bu kadar secenek var nette sitelerde bu bölüme arkadaşlar ceşitli kısa yoları buray koymuş örnegin availability dual 3g gsm vs bir çok şeyi burada gösteriyorlar ama bende yok ya sitelertde hiç görmedinizmi bende bunu resimleri var resimi nasıl paylasırız onu söyleyin resimler üzerinde gösterim saygılarımla..

  10. Onu oraya eklemiyorlar, o statusbar. Açma kapama tuşundan değil, sol taraftaki menü butonunun yanındaki simgelerin üzerine dokununca çıkıyor. Ekstra bir şey yüklemeye de gerek yok diye hatırlıyorum.

  11. Aranel: @senolYorumlarınızdan birini sildim, diğerini birleştirdim. Daha önce söylemiştim, arka arkaya yorum atmak yerine bir yorumda birleştirmelisiniz. Bundan sonraki arka arkaya gelen yorumlarda son yorum haricini sileceğim.Petrovich Extras deposunda olmalı, yoksa Testing’de vardır. Uygulama yöneticisinden indirmeniz lazım. İkinci sorunu pek anlamadım, açma kapama butonuna basılınca çıkan pencereye ne taşımak istiyorsun? Orayı düzenlemek çok kolay olmayacaktır, ki zaten oranın kullanım amacı belli.@EnesNokia, Maemo ile yollarını ayırmadı, adını değiştirip projeyi The Linux Foundation’a devretti. MeeGo adıyla çıkan yeni cihazlar, Maemo ve N900 ile uyumlu olacak, yani bir MeeGo cihazı için yazılım yapan geliştirici, Qt sayesinde çok az bir eforla yazılımın N900′de de çalışmasını sağlayabilecek. N900′ün önünde daha uzun bir zaman olduğunu söyleyebilirim, M6 ve MeeGo, N900 için gelecek mi bilinmiyor ama en azından ilk yazılım sürümleri gelecek. Android, Mer gibi projelerin N900 üzerinde çalışması için çalışmalar devam ediyor ve N900, Debian GNU/Linux çalıştırabiliyor, bu da bu cihaz kolay ölmeyecek demek. Beklemeli miyiz sorusunun cevabını bir kaç ay önce olsa daha net verebilirdim. Ben halen beklemenin sonu olmadığı düşünüyorum, eğer N900 ihtiyaçlarınızı karşılayacaksa, bence N900 almalısınız. Eğer daha fazlasını bekliyorsanız, MeeGo’lu cihazlar bu yılın ikinci çeyreğinde duyurulacak, onları bekleyebilirsiniz. Hem o cihazların daha fazla “telefon olma” işlevi olacaktır muhtemelen. Ben olsam şimdi bir N900 alırdım, ancak sizin tabletten çok telefon olarak bir beklentiniz varsa beklemeniz daha iyi olur.

    ya şimdi tlfonun acıp kapama düğmesi varya oraya basıyorumama karşıma su secenekler cıkıyo (kapat) (ciazı) (kilitle) (sessiz) (çevrimdışı modu) (telefon) (ekran ve tuşları kilitle) bu seceneklerin yanında bazı sitelerde görüyorum bunların yanında camera tercihler ekran parlaklık ayarları ses ayarları vs kısa yollarını buraya koyuyorlar ya siteye resim nasıl yükleniyo bilsem resimli olaraktan göstericem ama yüklenmiyo bu nasıl oluyor acaba saygılarımla…

  12. @senol
    Yorumlarınızdan birini sildim, diğerini birleştirdim. Daha önce söylemiştim, arka arkaya yorum atmak yerine bir yorumda birleştirmelisiniz. Bundan sonraki arka arkaya gelen yorumlarda son yorum haricini sileceğim.

    Petrovich Extras deposunda olmalı, yoksa Testing’de vardır. Uygulama yöneticisinden indirmeniz lazım. İkinci sorunu pek anlamadım, açma kapama butonuna basılınca çıkan pencereye ne taşımak istiyorsun? Orayı düzenlemek çok kolay olmayacaktır, ki zaten oranın kullanım amacı belli.

    @Enes
    Nokia, Maemo ile yollarını ayırmadı, adını değiştirip projeyi The Linux Foundation’a devretti. MeeGo adıyla çıkan yeni cihazlar, Maemo ve N900 ile uyumlu olacak, yani bir MeeGo cihazı için yazılım yapan geliştirici, Qt sayesinde çok az bir eforla yazılımın N900’de de çalışmasını sağlayabilecek. N900’ün önünde daha uzun bir zaman olduğunu söyleyebilirim, M6 ve MeeGo, N900 için gelecek mi bilinmiyor ama en azından ilk yazılım sürümleri gelecek. Android, Mer gibi projelerin N900 üzerinde çalışması için çalışmalar devam ediyor ve N900, Debian GNU/Linux çalıştırabiliyor, bu da bu cihaz kolay ölmeyecek demek.

    Beklemeli miyiz sorusunun cevabını bir kaç ay önce olsa daha net verebilirdim. Ben halen beklemenin sonu olmadığı düşünüyorum, eğer N900 ihtiyaçlarınızı karşılayacaksa, bence N900 almalısınız. Eğer daha fazlasını bekliyorsanız, MeeGo’lu cihazlar bu yılın ikinci çeyreğinde duyurulacak, onları bekleyebilirsiniz. Hem o cihazların daha fazla “telefon olma” işlevi olacaktır muhtemelen. Ben olsam şimdi bir N900 alırdım, ancak sizin tabletten çok telefon olarak bir beklentiniz varsa beklemeniz daha iyi olur.

  13. aranel ben bu Petrovich bulamadım öyle bir seçenek yok nerde acaba bana yardımcı olurmusun bu msn programı Pidgin nasıl indiricez kardeşim?

    arkadaşlar bu n900 de kapatıp açma düğmesine bastıgın zaman pencere açılıyor ya bu pencerenın içine içerikleri nasıl taşıya biliyoruz bilen arkadasım varsa yardımcı olursa sevinirim saygılarımla..

  14. Slm araştırmama göre Nokia Maemo OS işletim sistemiyle yollarını ayırdı.Bu nokia n900 telefonunun sonu mu oluyor acaba?Meego nun neler yapabileceğini beklemek daha mı mantıklı sizce ? Bu telefonu almak istiyorum ama kafam çok karıştı yeni gelişmeler sebebiyle.Öneriniz nedir? TEŞEKKÜRLER;

  15. Arka arkaya yorum atmak yerine yorumlarınızı tek yorumda birleştirin. N900 için MSN uygulamasının adı Pidgin. Bluetooth ile dosya göndermek için Petrovich.

  16. kardeşim teşekkür ederim saol bizi aydınlattıgın için bize programsal destekler suındugun için ellerine emeklerine sağlık..

    arkadaşlar bu n900 için bildiğiniz uyumlu msn programı varmı sağlıklı calışan?

    bu n900 de bluetooth la nasıl müzik gönderiliyo bilen var mı nasıl oluyorsa ben bulamadım göndermeyi?

  17. O soğukluk hep giriyor zaten Nokia’nın bu tutumları yüzünden. N900’de aynısını yapmama ihtimali yüksek. Türkçe paketi yakında bir kaç küçük düzeltmeyle 1.0 sürümü olarak çıkacak, ancak 0.3 ile genel anlamda bir farkı olmayacaktır. Zaten final sürümü kadar olgun diyebiliriz.

  18. bencede n900 için gelme sansı olmalı cünkü bu adil deyil nokia bunu cıkaranı ne oldu ki hemen n900`ü yarıyolda bırakıyor bunu çıkarıyorsa böyle bir şeyi bundan n900 de yararlanması lazım eyer yaralanmazsa nokia çok büyük kan kaybeder bu nokia kullanıcının hiç hosuna gitmez firma ile müşteri arasına büyük soğukluk girer buda nokia için büyük kayıp olur.. bizi aydınlattıgın için teşekür ederim aranel he birde bu türkçe dil paketinde baya bi ilerleme oldumu kardeşim yeni paket cıktımı? saygılarımla…

  19. Henüz belirsiz. MeeGo, N900 değil üst modeller düşünülerek geliştiriliyor ancak N900 için de gelme şansı var, ilk sürümlerin kodları N900 için de inşa edilecek mesela.

  20. Maemo, Moblin ve MeeGo
    aranel yukardaki paylaşımını okudum peki biz n900 kullanıcıları olarak bu yeni çıkıcak olan MeeGo adlı projeden yaralanıcakmı yanı bizde kullanabilicekmiyiz yoksa bu nokianın bundan sonraki çıkıcak modellerindemi kullanılıcak bu konuyla ilgili beni bir aydınlatırsan çok sevinirim kardeşim saol…

  21. N900’ün cılkını çıkartmaya kararlıyım ben de, sonuçta GNU/Linux, hakkını vermezsem saygısızlık olur :) Bence de N95 ve üzerindeki berbat ürünlerden sonra N900 çölde vaha gibi. İyi dilekleriniz için teşekkürler.

  22. Nokia’nın tipik satış politikası, güzel bri cihaz çıkarıyor ve hemen ardından başka büyük bir yenilikle benim gibi insanları yeni çıkan cihazlarını satın almak zorunda bırakıyor, neyseki n900 ile tüm bu sorunlarım ortadan kalktı, artık nokianın çıkarabileceği herhangi bir modelle ilgilenmiyorum açıkcası, nokia cep telefonu üretmeye başladığından bu yana tek ve çok güzel bir telefon yaptı ve bende telefonun devreleri yanana kadar kullanmaya kararlıyım :D Bu bloğun n900 e dair karşılaştığım en aydınlatıcı blog olduğunu da eklemem gerekir, emeğine sağlık dostum.

  23. teşekkür ederim

  24. A-GPS olmadığı (yani Internet olmadığı) durumlarda GPS performansı düşüyor, bazı hackler vardı bunu engellemek için ama ben şimdi anımsamıyorum. Yeni FWlerde düzeltilmesi bekleniyor.

  25. Malesef buna üzülmem mi sevinmem mi gerek ayırt edecek seviyede bilgim yok. Şu an için n900 den memnunum. Sadece bir sorum olacak interenete bağlanmadan navigasyonu kullanmanın bir yolu yok mu? Yada en ucuz maliyetli hangi programları kullanmak gerek.

    Teşekkürler

Yorum Yazın